Waarom voel jij je verantwoordelijk voor het geluk van anderen?

Herken je dit? Dat anderen altijd voorgaan? Dat je heel goed kunt zorgen voor anderen, voor je kinderen of je partner, maar niet voor jezelf?

Misschien heb je, net als ik, al vroeg geleerd om rekening te houden met de gevoelens en behoeften van anderen. Vermijd je liever conflicten en kies je voor de lieve vrede? Of haal je voldoening uit het zorgen voor anderen? Wat ooit een manier was om je veilig te voelen, kan later uitgroeien tot een patroon waarbij je jezelf wegcijfert en de behoeften van anderen altijd voorrang geeft.

Ben je voortdurend bezig met hoe anderen zich voelen? Voel je je snel bezwaard wanneer je nee zegt? Of weet je precies wat anderen nodig hebben, terwijl je zelf niet goed weet wat jij nodig hebt?

Veel vrouwen denken dat dit er nu eenmaal bij hoort. Wat veel mensen niet weten, is dat er ook een naam bestaat voor dit patroon: codependentie.

In dit artikel leg ik uit wat codependentie is, hoe het ontstaat en wat je kunt doen om beter voor jezelf te zorgen. Ook vertel ik hoe gezonde grenzen, meer zelfliefde en Bachbloesems kunnen helpen om jezelf niet langer op de laatste plaats te zetten.

Bij codependentie ben je vaak meer bezig met wat anderen nodig hebben dan met wat jij zelf nodig hebt. 

Je voelt je verantwoordelijk voor het welzijn van de mensen om je heen en vindt het moeilijk om je eigen behoeften en grenzen serieus te nemen. Je haalt een deel van je eigenwaarde uit zorgen, helpen, je aanpassen of conflicten vermijden.

De meeste mensen herkennen codependentie niet meteen bij zichzelf. Ze zien zichzelf als zorgzaam, behulpzaam, betrokken of gevoelig voor anderen. Soms voelen ze zich onzeker . Pas later beseffen ze dat ze zichzelf voortdurend op de laatste plaats zetten. Dat ze zichzelf wegcijferen. Dat ze veel aandacht hebben voor wat anderen nodig hebben, maar nauwelijks stilstaan bij wat zij zelf nodig hebben. Vaak gebeurt dat onbewust.

Veel van dit gedrag ontstaat al in de kindertijd. Misschien groeide je op in een gezin waar weinig emotionele veiligheid was. Het kan ook zijn dat je als kind al vroeg verantwoordelijkheid opnam voor anderen.

Je leert dan onbewust:

• eerst naar anderen te kijken
• conflicten te vermijden
• je gevoelens weg te stoppen
• liefde of waardering te verdienen door goed je best te doen

Wat je als kind hebt geleerd, neem je vaak mee naar je volwassen leven. Daardoor ben je ook later geneigd om jezelf weg te cijferen, voortdurend rekening te houden met anderen of verantwoordelijkheid te voelen voor dingen die eigenlijk niet van jou zijn.

Dat zie je terug in relaties, vriendschappen, het ouderschap en zelfs op het werk.

Herken je codependentie? Doe de test

Beantwoord de onderstaande vragen eerlijk met ja of nee .

• Zet je jezelf vaak op de laatste plaats?
• Zeg je regelmatig ja, terwijl je eigenlijk nee wilt zeggen?
• Voel je je bezwaard wanneer je voor jezelf kiest?
• Vind je het moeilijk om je grenzen aan te geven?
• Ben je bang om iemand teleur te stellen?
• Denk je meestal eerst aan wat anderen nodig hebben en pas daarna aan jezelf?
• Voel je je verantwoordelijk voor de gevoelens of problemen van anderen?
• Ga je vaak door, terwijl je eigenlijk moe bent?
• Vind je het moeilijk om hulp te vragen?
• Heb je het gevoel dat je vooral geeft en weinig ontvangt?

Uitslag

0 tot 3 keer 'ja'
Waarschijnlijk zet je jezelf niet snel op de laatste plaats. Natuurlijk kan iedereen zich weleens in één of meer situaties herkennen.

4 tot 6 keer 'ja'
Misschien ben je iemand die gemakkelijk voor anderen zorgt en daardoor jezelf soms vergeet. Het kan waardevol zijn om eens stil te staan bij je grenzen en bij wat jij zelf nodig hebt.

7 keer of vaker 'ja'
Dan is de kans groot dat je jezelf regelmatig wegcijfert en vooral bezig bent met het welzijn van anderen. Dat betekent niet automatisch dat je codependent bent. Wel kan het een aanleiding zijn om te onderzoeken waarom je zo reageert en hoe je beter voor jezelf kunt zorgen.

Codependentie is geen officiële diagnose. Ook hoogsensitieve mensen , mantelzorgers of mensen die al op jonge leeftijd veel verantwoordelijkheid hebben gedragen, kunnen zichzelf in deze vragen herkennen. Het belangrijkste is daarom niet het label, maar hoeveel last je ervan hebt in het dagelijks leven.

Het doorbreken van codependentie begint met herkennen wat je doet en waarom je het doet. 

Dat klinkt eenvoudig, maar meestal is dat niet zo. Veel van wat je doet, gebeurt bijna automatisch. Je denkt er niet eens meer over na. Je bent er in de loop der jaren aan gewend geraakt om voor anderen te zorgen, rekening te houden met anderen en jezelf aan te passen. Daardoor kom je vaak opnieuw in dezelfde situaties terecht.

Veel mensen ontdekken dat er onder dat gedrag een oude overtuiging schuilt. Bijvoorbeeld dat je altijd sterk moet zijn, niemand mag teleurstellen of pas goed genoeg bent als anderen tevreden zijn.

Zolang je die overtuigingen niet herkent, blijf je vaak hetzelfde doen.

Je kunt codependentie stap voor stap doorbreken door:

• te leren herkennen wanneer je automatisch voor een ander kiest;
• stil te staan bij wat jij op dat moment zelf nodig hebt;
• schuldgevoel niet meteen te volgen, maar eerst te onderzoeken;
• vaker je grenzen aan te geven , ook als dat spannend voelt;
• hulp te zoeken als je merkt dat je hierin telkens weer vastloopt.

Het is geen verandering die van de ene op de andere dag gebeurt. Vaak merk je pas achteraf dat je anders bent gaan reageren. Dat je minder snel overal verantwoordelijkheid voor voelt. Dat je iets vaker "nee" zegt zonder je daar de hele dag schuldig over te voelen. En dat je steeds beter leert om ook voor jezelf te zorgen.

Bij mij in de werkkamer hangt een spreuk die me elke dag herinnert aan iets belangrijks:

Verandering ontstaat niet door wilskracht. Verandering ontstaat door inzicht.

Hoe harder je probeert te veranderen, hoe groter de kans dat je terugvalt in wat je al kent. Echte verandering begint vaak pas wanneer je begrijpt waarom je steeds opnieuw hetzelfde doet.

Misschien zeg je weer ja terwijl je eigenlijk nee bedoelt. Of neem je opnieuw verantwoordelijkheid voor iets wat niet van jou is. Zodra je dat herkent, kun je bewust een andere keuze maken.

Bachbloesems hebben mij geholpen om beter naar mezelf te leren luisteren. Daardoor werd het gemakkelijker om mijn grenzen aan te geven, meer op mezelf te vertrouwen en milder voor mezelf te zijn. Ik ontdekte dat ik niet altijd maar hoefde door te gaan. Dat ik ook tijd mocht nemen voor rust of ontspanning, zonder me daar schuldig of onrustig over te voelen.

Ik herinner me nog goed dat mijn zoon vroeg of zijn sportkleding al gewassen was, omdat hij die nodig had. Normaal zou ik meteen naar binnen zijn gegaan om de wasmachine aan te zetten. Maar deze keer zat ik rustig in de tuin met een kop thee en een boek. Ik zei gewoon: "Nee, die is nog niet gewassen." En ik bleef zitten. Tot mijn eigen verbazing voelde ik me niet eens bezwaard. Dat moment gaf me een enorm gevoel van vrijheid.

Iedereen vindt daarin zijn eigen weg. De ene schrijft veel van zich af, de andere praat met iemand die hij vertrouwt of volgt coaching. Zelf zie ik Bachbloesems als een natuurlijke ondersteuning die je kunt gebruiken wanneer je bewuster naar jezelf wilt leren luisteren en beter wilt aanvoelen wat je nodig hebt. Van daaruit wordt het vaak gemakkelijker om stap voor stap andere keuzes te maken.

Geef jezelf de zorg die je ook aan anderen geeft

Herken je jezelf in dit artikel? Ben je het beu om altijd rekening te houden met anderen, jezelf op de laatste plaats te zetten of je schuldig te voelen wanneer je voor jezelf kiest?

Wil je beter voor jezelf zorgen, milder worden voor jezelf en vaker tijd nemen voor rust of ontspanning? Dan maak ik graag een Bach Bloesem Mix die aansluit bij jouw situatie.

Iedere situatie is anders. Daarom kun je tijdens het afrekenen kiezen voor de persoonlijke vragenlijst. Je ontvangt die meteen per e-mail. Aan de hand van jouw antwoorden stel ik jouw Bach Bloesem Mix met zorg samen en stuur ik die naar je op.

Heb je nog vragen? Mail me gerust. Als Bachbloesem adviseur én vanuit mijn eigen ervaring denk ik graag met je mee.

Hartelijke bloesemgroet,

Greetje Engelmoer